ROA, ROE ve DuPont: kârlılık oranlarında pay ve payda
ROA, işletmenin varlıklarına; ROE ise ortakların özkaynağına göre kârlılığı gösterir. Satış, kâr ve nakit aynı büyüklük değildir. Bu rehber net kâr esaslı oranları ve DuPont ayrımını açıklar; karşılaştırırken dönem, şirket kapsamı ve ortalama bakiye tanımını eşleştir.
ROA ile ROE farklı kaynakları ölçer
Bu rehberde net kâr esaslı ROA = dönem net kârı / ortalama toplam varlık × 100, ROE = ortaklara ait dönem net kârı / ortalama özkaynak × 100 kullanılır. 100 birim net kâr, 1000 birim ortalama varlık ve 500 birim ortalama özkaynak için ROA %10, ROE %20 olur. Aynı kârın iki farklı paydaya bölünmesi iki farklı sonuç üretir. ROE’nin yüksek olması tek başına daha verimli faaliyet anlamına gelmez; borç nedeniyle özkaynak tabanı daha küçük olabilir.
DuPont bileşenlerini aynı dönemden al
Net kâr marjı %10, varlık devir hızı 2 ve özkaynak çarpanı 1,5 ise çarpım %30 ROE verir. Net satış, ortalama varlık ve ortalama özkaynak aynı dönem ve kapsamdan gelmelidir. Bir bileşende dönem sonu, diğerinde dönem ortalaması kullanmak çarpım ile doğrudan ROE hesabını uyumsuz yapabilir. DuPont analizinde üç bileşeni aynı dönemden alarak doğrudan ROE hesabıyla kontrol et.
Devir hızı nakit tahsilatı değildir
Varlık devir hızı satışın varlıklara oranıdır. Alacak devir hızı ise kredili satışla ortalama alacağı karşılaştırır. 1200 kredili satış, 100 ortalama alacak ve 360 günlük dönem 12 devir ve 30 günlük ortalama tahsil süresi verir. Bu ortalama, tek tek faturaların zamanında ödendiğini göstermez.
Oranın neyi dışarıda bıraktığını oku
Negatif özkaynak bazı oranların yorumunu bozar; ilgili araç pozitif payda ister. Sektörlerin varlık yoğunluğu ve muhasebe tercihleri de farklı olabilir. Örneklerdeki tutarlar gerçek şirket verileri değildir. Bu araçlar tanımlı aritmetiği gösterir; şirket değeri veya yatırım kararı üretmez.
Yöntem kaynağı
OpenStax — Net kâr esaslı ROA ve ROE tanımları. Kaynak oranların yöntemini açıklar; şirket değeri veya yatırım kararı vermez.
