İSTATİSTİK · REHBER

Çeyrekler açıklığı ve MAD: ortalamanın ötesinde dağılım

Tek bir merkez değeri verilerin nasıl yayıldığını göstermez. Çeyrekler açıklığı ile medyan mutlak sapma, dağılıma iki farklı açıdan bakar.

Çeyrek yöntemini belirtmek gerekir

Bu sitedeki yüzdelik değer aracı sıralı dizide sıfır tabanlı konumu (n−1) × p ile bulur; burada p ondalık orandır (örneğin %25 için 0,25); konum iki gözlem arasındaysa doğrusal ara değer alır. 1;2;3;4 dizisinde Q1 1,75, medyan 2,5 ve Q3 3,25 olur. Başka bir araç alt ve üst yarıların medyanını alıyorsa farklı çeyrekler bulabilir; yöntem farklılığı her zaman hesap hatası değildir.

IQR orta yarının aralığıdır

Çeyrekler açıklığı Q3 − Q1 olarak hesaplanır. Aynı dört sayı için 3,25 − 1,75 = 1,5 olur. En büyük ile en küçük sayının farkı ise 4 − 1 = 3’tür. Bu iki açıklık farklı parçaları özetler; aynı adı kullanarak birbirinin yerine koymamak gerekir.

MAD mutlak uzaklıkların medyanıdır

1;2;3;4;100 dizisinde medyan 3’tür. Bu değere mutlak uzaklıklar 2;1;0;1;97 olur. Sıralanınca ortadaki uzaklık 1’dir; araç ölçeklendirilmemiş MAD olarak bunu gösterir. Ortalama mutlak sapma hesabı yapılsaydı uzaklıkların ortalaması alınacaktı ve farklı sonuç çıkacaktı.

Sıfır yayılım ölçüsü bütün verinin aynı olduğunu kanıtlamaz

1;1;1;100 dizisinin medyanı 1, uzaklıkları 0;0;0;99 ve MAD değeri 0’dır. Buna rağmen listede 100 vardır. Tek ölçüyle veri temizleme kararı vermek yerine sayı listesini, uç değerleri, örnek sayısını ve ölçüm bağlamını birlikte kontrol et.

Yüzdelik değer (persentil) hesaplama aracını aç →

Kaynak: Microsoft — PERCENTILE.INC, NIST — Yayılım ölçüleri